banner250

Performansta feminizm


Kutsal Amaç Kuruhan

Kutsal Amaç Kuruhan

25 Aralık 2016, 22:41

Sanatta tam anlamıyla 'yeni' diye bir şey yoktur. Sanat, doğanın bir kopyası olarak süregelir. Bu yargı Eski Mısır Sanatı'ndan tutun performans sanatına kadar olan tüm akımları, dönemleri ve sanat hareketlerini kapsar. Performans sanatı için konuşmak gerekirse doğanın içinde yaşadığınız hayatınızı bir 'performans' haline getirebilirsiniz. Yıllarca yapılan sanat işleri içinde performans sanatı kuşkusuz sanatçıları "Bu sanat mı?" sorusuyla defalarca kez karşı karşıya bırakmıştır. Aslında bu soruyu soran kitle de bazen bu performanslara dahil olduğunu anlayıp hissettiğinde işin içinden çok daha farklı çıkılabilir.

Kadınların kendilerinden bir cinsiyet olarak değil, kişi olarak bahsedilmesinin mücadelesine girdikleri yıllarda -60ların sonu ile 70lerin başı- kuşkusuz onlara en çok yardım eden ve kadın sanatçı açlığının farkında olan performans sanatını ve sanatçılarını olduğu aşikar. Batı ve Doğu ayırt etmeksizin yüzyıllar boyunca 'kadın' sanatın hep nesnesi olmuştur. Kimi zaman yağlı boya da bir cinsel figür kimi zaman ise heykellerde kalıplaşmış güzellik kriterlerine uygun obje olmuştur ve kadın sahip-köle ilişkisindeki köle konumundan yıllarca çıkamamış bir edilgen unsur olarak kalmıştır. Genelde haz veren bu dişilik durumunu sanat tarihindeki erkek hegemonyası belirlemişti.

"Neden büyük kadın sanatçı yok?" (Why have there been no great women artist?) sorusunu tüm sanat tarihine soran feminist sanat tarihçisi Linda Nochlin verilebilecek en ideal cevapları da sıralamıştır. Performansın tarihi ise bu soruyla aynı döneme denk gelmesi sebebiyle kadın sanatçılar için performans en olası dil haline geldi. Performans, feminist sanatın odak noktalarından biri haline geldi. Performansın kural tanımamazlığı, başkaldırıyı kabullenen ve çarpıcı tarafı cinsiyetler eşitliliğini savunan sanatçıları heyecanlandırdı ve harekete geçirdi.
Sanatın bu zamana kadar karşılaştığı en yaratıcı ve korkusuz detayları taşıyan performanslara kısaca göz gezdirelim.

"İçe Kaydırma" (Interior Scroll) kuşkusuz performansın tarihindeki en derin içerikli ve dönemi için yeterince cesur bir performanstı. ABD'li Carole Schneemann, doğumu referans alarak yaptığı performansında vajinasından çıkardığı kağıt üzerinde yazan metinle Cezanne'ye adeta meydan okurcasına sesleniyor ve ona bir kadınmış gibi sesleniyordu. Schneemann'ın yaptığı işler -performans, film- feminist sanat ve fluxus süreçleriyle ilişkilendirildi.

Daha sonra gelen işler içinde vajinası ile resim yapanlar, vajina heykelleri yapanlar, Duchamp'ın çeşitli eserleri önünde striptiz yapanlar çıktı ve eleştiri yağmuruna tutuldular. Madem cinsiyet olmaktan çıkıp birey olmak istiyorlardı peki neden o halde hala bedenleri üzerlerinden işler yapıyorlardı? Bu sorulara maruz kalan feminist performans sanatçıları konuyu şu şekilde açılklanabilir: "Erkeğin yüzyılardır kadını estetik bir nesne olarak sunuşu hoş görülürken, feministlerin açıkça kendilerini ortaya koyuşları itici bulunabiliyordu çünkü o bedenler meydan okuyordu ve edilgen değildi."
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.